Πατήστε ESC για κλείσιμο

Ελευθεριακός δημοτισμός - Spoiler

Πώς καταργούμε την αστυνομία: μαθήματα από τη Ροζάβα

Newsteam 0 Comments

Της Hawzhin Azeez*

Καθ’ όλη την προηγούμενη εβδομάδα, είδαμε ακόμα μία απάνθρωπη περίπτωση αστυνομικής βαναυσότητας στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής με την κτηνώδη δολοφονία του Τζορτζ Φλόιντ. Κύμα δημόσιας οργής ακολούθησε την ανεπαρκή απάντηση της αστυνομίας να απολύσει τους τέσσερις υπεύθυνους αστυνομικούς, χωρίς καμία άλλη συνέπεια. Σε πολλές πόλεις υπήρξαν, και συνεχίζουν να γίνονται, μαζικές ταραχές και διαμαρτυρίες. Η κοινή κραυγή των καταπιεσμένων συγκεντρώνεται γύρω από την ιδέα καμία δικαιοσύνη καμία ειρήνη (no justice no peace). Το φαινόμενο αυτό εγείρει το σημαντικό ερώτημα του πώς ένα σύστημα, διαποτισμένο από μία ματωμένη ιστορία που βασίζεται στην υπεροχή της λευκής φυλής, τον καπιταλισμό και την αποικιοκρατία, μπορεί να αποδώσει ποτέ πραγματική και ουσιαστική δικαιοσύνη. Κάποιοι καλούν για μεταρρυθμίσεις στην αστυνομία. Κάποιοι για ανακατανομή των κονδυλίων. Κάποιοι επιχειρηματολογούν ότι η κατάργηση της αστυνομίας είναι η καλύτερη επιλογή. Πολλοί, ακόμα και μέσα στην Αριστερά, δεν μπορούν να φανταστούν ένα τέτοιο σύστημα ως βιώσιμο.

Παρ’ όλα αυτά, ένα τέτοιο σύστημα υπάρχει ήδη στη Ροζάβα, την αυτόνομη και αυτοδιοικούμενη επαρχία της Βόρειας Συρίας. Στη Ροζάβα, ο συνδυασμός των Ασάγιζ (Assayish) και των HPC (Αμυντικές Δυνάμεις Πολιτών) δουλεύει δημιουργώντας μία συμβιωτική σχέση που παρέχει ασφάλεια και προστασία στην κοινότητα.

Οι Ασάγιζ λειτουργούν ως τροχονόμοι, συλλαμβάνουν εγκληματίες, προστατεύουν θύματα ενδοοικογενειακής βίας, υπηρετούν ως φύλακες για κύρια κυβερνητικά κτήρια, και ελέγχουν την κίνηση ανθρώπων και προϊόντων από το ένα καντόνι στο άλλο. Οι HPC, από την άλλη, είναι πολίτες σε κάθε γειτονιά που έχουν εκπαιδευτεί σε βασικές αρχές αστυνόμευσης. Περιπολούν μόνο τη δική τους γειτονιά, εκτός αν προστατεύουν κόσμο σε φεστιβάλ, μνημονεύσεις μαρτύρων, τοπικές εκδηλώσεις και βραδινές περιπολίες. Ο σκοπός και των δύο δυνάμεων είναι ρητά η προστασία των πολιτών, ειδικά από εξωτερικές απειλές όπως τρομοκρατικές δυνάμεις. Είναι πάντα οι HPC που προστατεύουν τη γειτονιά, ποτέ οι Ασάγιζ.

Οι Ασάγιζ προστατεύουν την πολη, οι HPC την κοινότητα. Και οι δύο οργανώσεις αποτελούνται από τουλάχιστον 40% γυναίκες, αν όχι παραπάνω.

Οι πιθανότητες εγκαθίδρυσης ιεραρχιών δύναμης και εξουσίας μειώνονται σημαντικά σε αυτή την εναλλακτική μέθοδο αυτοοργάνωσης. Πολίτες προστατεύουν άλλους πολίτες με τους οποίους ζουν και συναναστρέφονται καθημερινά. Η εγγύτητα των δυνάμεων ασφαλείας με την κοινότητα, προερχόμενοι από την ίδια τη γειτονιά, εξασφαλίζει τη μη ύπαρξη βίαιων περιστατικών. Όπου εμφανίζονται κοινοτικοί μηχανισμοί δικαιοσύνης, τιμής και αποκατάστασης, ενεργοποιούνται άμεσα μέσα από τις κομμούνες της γειτονιάς. Το μονοπώλιο αυτής της διαδικασίας προλαμβάνεται ακόμη περισσότερο με την ενθάρρυνση της συμμετοχής όλων στη σύνθεση των δομών. Όλοι μπορούν να συμμετέχουν εθελοντικά και η δράση αυτή περικλείει και τους ηλικιωμένους, ειδικά τις γυναίκες, ως πηγή δημόσιας προστασίας.

Δεν υπάρχει τίποτα πιο εμψυχωτικό∙ τίποτα δεν αποκαθιστά περισσότερο την ψυχή μία τραυματισμένης και πληγωμένης από τον πόλεμο κοινότητας από το να βλέπει τις μητριαρχικές ηγετικές μορφές της να στέκονται περήφανα στις γωνίες κραδαίνοντας αυτόματα όπλα και προστατεύοντας τους συνανθρώπους τους.

Σε αντίθεση με τις τρομακτικές εικόνες αστυνομικής βίας στις ΗΠΑ, αυτές οι εικόνες δεν προξενούν τρόμο αλλά κοινωνική αυτοπεποίθηση, περηφάνια, αξιοπρέπεια, αυτοσεβασμό και το αίσθημα του ανήκειν. Βέβαια, στη Ροζάβα, οι ηλικιωμένοι καλούνται να αναλάβουν περισσότερα καθήκοντα και επειδή οι περισσότεροι νεαροί άνδρες και γυναίκες είναι ακόμα στην πρώτη γραμμή του πολέμου κατά των τρομοκρατών του ISIS.

Η κοινωνική οικολογία αυτού του συστήματος προστατεύεται μέσα από την ενθάρρυνση της συμμετοχής των γυναικών, τον βαθύ σεβασμό προς την πολυπολιτισμικότητα και την ιερότητα της οικολογίας. Αυτό το σύστημα καθιερώθηκε μέσα από συντονισμένες προσπάθειες εκδημοκρατισμού, εκπαίδευσης και αναδιαμόρφωσης της κοινωνίας κατά των πατριαρχικών, κοινωνικοπολιτικών, οικονομικών και πολιτισμικών ιεραρχιών. Δεν είναι αρκετό να δημιουργούνται απλώς εναλλακτικοί θεσμοί, χωρίς να υπάρχουν σημαντικές ενέργειες εκπαίδευσης μέσα στην κοινωνία. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος να επιτευχθεί μακροχρόνια μία ουσιαστική και οργανική αλλαγή.

Για να επιτευχθεί ο στόχος της κοινωνικής επανεκπαίδευσης, οι πολίτες συμμετέχουν συχνά σε ακαδημίες για έναν, δύο ή τρεις μήνες κάθε φορά, με ένα εθελοντικό σύστημα που είναι, επίσης, βασισμένο σε κάθε κλάδο των κυβερνητικών θεσμών. Για παράδειγμα, το Υπουργείο Παιδείας θα συνθέσει μία ομάδα 30 δασκάλων κάθε φορά για να εισέλθουν στις ακαδημίες. Οι πολίτες συνεχίζουν να πληρώνονται κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους. Οι μητέρες μπορούν να φέρουν μαζί τα παιδιά τους, με δωρεάν επίβλεψη, καθώς μαθαίνουν για τα πολιτικά τους καθήκοντα, τα δημοκρατικά τους δικαιώματα, την έμφυλη απελευθέρωση, την οικολογική βιωσιμότητα, την ιστορία του καπιταλισμού και ακόμα περισσότερα.

Όσο βρίσκονται εκεί, όλοι συμμετέχουν στην καθημερινή καθαριότητα, στο μαγείρεμα και στη διαχείριση του εκπαιδευτικού κέντρου. Η κοινωνική συνύπαρξη προάγεται ως μία σκόπιμη και συνειδητή προσπάθεια να επανοργανωθεί και να επανασχηματιστεί η κοινωνία. Τα μέλη της τάξης επιστρέφουν στην κοινότητα και γίνονται μέλη των Ασάγιζ, των HPC, των κομμούνων, των συνεταιρισμών και των τοπικών συμβουλίων. Οι πολίτες ενθαρρύνονται να συμμετέχουν στα πολλαπλά στάδια συμμετοχής και στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Παρ’ όλα αυτά, προτού να γίνει εφικτή η εγκαθίδρυση αυτού του εναλλακτικού συστήματος, χρειάστηκε να εμφανιστεί και μία εναλλακτική ιδεολογία που θα παρείχε το σχέδιο για αυτή την ιδεατή, δημοκρατική κοινωνία. Το σύστημα αυτό δουλεύει βασισμένο στη θεωρία του Κούρδου ηγέτη Αμπντουλάχ Οτσαλάν για τον Δημοκρατικό Συνομοσπονδισμό, που με τη σειρά της είναι εμπνευσμένη από την Κοινωνική Οικολογία του Αμερικανού θεωρητικού Μάρρεϋ Μπούκτσιν.

Μία από τις θεμελιώδεις αξίες του Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού είναι η αντι-ιεραρχική προσέγγιση των κοινοτικών δομών και συνύπαρξης, ξεκινώντας από το δύσκολο έργο της προώθησης της γυναικείας απελευθέρωσης και συμμετοχής σε όλες τις πλευρές του δημόσιου στίβου. Ένα ποσοστό συμμετοχής 40/60 κρίθηκε απαραίτητο σε όλες τις διοικητικές και εκτελεστικές δομές. Αυτό περιλαμβάνει και τη συμπροεδρία σε όλες τις θέσεις διοίκησης, όπου μία θέση ανήκει σε έναν άνδρα και σε μία γυναίκα. Ουσιαστικά, ένα σύστημα βασισμένο στην ενεργή προώθηση της ισότητας ανάμεσα σε εθνοτικές, θρησκευτικές και λήψης-αποφάσεων διαδικασίες είναι θεμελιώδους σημασίας για τη λειτουργία του αντι-ιεραρχικού μοντέλου. Το σύστημα είναι, επίσης, βασισμένο στη θέση ότι οι θεσμοί με υψηλά ποσοστά συμμετοχής γυναικών τείνουν να είναι περισσότερο δημοκρατικοί και συμπεριληπτικοί από τη φύση τους. Σύμφωνα με τον Οτσαλάν:

Ο βαθμός στον οποίο μία κοινωνία μπορεί να μεταμορφωθεί ριζικά ορίζεται από τον βαθμό στον οποίο η αλλαγή μπορεί να επιτευχθεί από τις γυναίκες. Παρομοίως, το εύρος της ελευθερίας και ισότητας των γυναικών καθορίζει την ελευθερία και ισότητα σε όλους τους τομείς μίας κοινωνίας. Συνεπώς, ο εκδημοκρατισμός της γυναίκας είναι καθοριστικής σημασίας για τη μόνιμη εγκαθίδρυση της δημοκρατίας και της κοσμικής κοινωνίας. Για ένα δημοκρατικό έθνος, η ελευθερία της γυναίκας έχει τεράστια σημασία, καθώς η απελευθερωμένη γυναίκα συνιστά την απελευθερωμένη κοινωνία. Με τη σειρά της, η απελευθερωμένη κοινωνία συνιστά ένα δημοκρατικό έθνος.

Δύο μέλη της τοπικής HPC βρίσκονται σε επιφυλακή στον δρόμο της πόλης Ντέρικ, στο Καντόνι Τζαζίρα, 2016.

Ο ιδεολογικός προσανατολισμός της Ροζάβα επιχειρεί να υπονομεύσει όλα όσα γνωρίζουμε για το κράτος, την ειρήνη, την απελευθέρωση και τη συνύπαρξη.

Είναι κατηγορηματικά αντι-ιεραρχικός σε όλες του τις μορφές. Από τη σύλληψη του συστήματος της Βεστφαλίας, διαιρεμένες μειονότητες ανθρώπων, υπό το ζυγό της αποικιοκρατίας, ζούσαν σε τεχνητά και εξουσιαστικά έθνη-κράτη∙ σε ένα βίαιο και ιεραρχικό σύστημα αποκλεισμού που διδάσκει ότι η ποικιλομορφία είναι η αντίθεση του πατριωτισμού και του εθνικισμού. Η ποικιλομορφία πρέπει να θυσιαστεί στον ματωμένο βωμό του έθνους-κράτους που έχει μία γλώσσα, μία σημαία, μία ταυτότητα, έναν εθνικό μύθο.

Αυτή η ιστορία δίδαξε στους καταπιεσμένους, στους εκδιωγμένους και τους απάτριδες ότι μόνο η ύπαρξη ενός κράτους θα φέρει την απελευθέρωση. Όμως, αυτή η διαδικασία οδηγεί φυσικά στην καταπίεση άλλων μειονοτήτων που υπάρχουν μέσα στα σύνορα αυτού του κράτους.

Αντιθέτως, μέσα από το έργο του Μπούκτσιν και του Οτσαλάν, εμφανίστηκε ένα εναλλακτικό σχέδιο στο οποίο καθίσταται δυνατό αρχέγονα μίση και βαθιά εδραιωμένα εθνοθρησκευτικά χάσματα να αντιμετωπιστούν μέσα από ένα ριζικό, από-τα-κάτω, μοντέλο Δημοκρατικού Συνομοσπονδισμού. Ο Δημοκρατικός Συνομοσπονδισμός ενώνει το πλούσιο μωσαϊκό πολιτισμών και θρησκειών σε μία εμπλουτισμένη κοινωνία που ανθεί μέσα από την ποικιλομορφία και που δεν προσπαθεί να την εξαλείψει προς το συμφέρον μίας συγκεκριμένης κυρίαρχης ομάδας.

Πολλοί αριστεροί έχουν κάνει το λάθος να πουν ότι αυτή η θεωρία υπονοεί πως όλες οι εκφράσεις εθνικής ταυτότητας πρέπει να εξαλειφθούν. Ότι ο Κουρδικός, Αρμένιος, Ασσυριακός, Γιαζίντι εθνικισμός δεν πρέπει να εκφράζεται. Αυτό αποτελεί μία βαθιά οριενταλιστική και δυτικοκεντρική προσέγγιση. Το να ζητά κανείς από τους Γιαζίντι να σταματήσουν να είναι Γιαζίντι ή από τους Κούρδους να σταματήσουν να είναι Κούρδοι, απλά εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ιμπεριαλιστικών και γενοκτονικών δυνάμεων που έχουν βασίσει τις ιδρυτικές αρχές τους στην εξόντωση των βαθιά καταπιεσμένων μειονοτήτων.

Στη Ροζάβα, αντιθέτως, αυτή η θεωρία σημαίνει ότι οι διαφορετικές κουλτούρες πρέπει να συνυπάρχουν ελεύθερα, εκφράζοντας την πλούσια ομορφιά και τα χρώματα της αρχαίας ιστορίας τους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο πατριωτισμός του να αισθάνεσαι περήφανος για την ταυτότητά σου συνδυάζεται με αποκεντρωμένους μηχανισμούς συνύπαρξης που βασίζονται στην ενεργή αποδόμηση των ιεραρχιών της εξουσίας. Αυτό μεταφράζεται σε ρητό σεβασμό της πολυπολιτισμικότητας και όχι στο να ζητάς αποικιοκρατούμενες και καταπιεσμένες εθνοθρησκευτικές μειονότητες να σχηματίσουν μία εναλλακτική υπηκοότητα βασισμένη στην άρνηση όλων όσων έχουν παλέψει να συντηρήσουν μέσα από αιώνες εξαναγκαστικής αφομοίωσης. Η Ροζάβα πιστεύει ότι η πολυπολιτισμικότητα είναι αναγκαία συνθήκη και η ραχοκοκαλιά του δημοκρατικού έθνους.

Τα σχολεία στη Ροζάβα, επομένως, διδάσκουν και στις τρεις κυρίαρχες γλώσσες που περιλαμβάνουν τα κουρδικά, τα αραβικά και τα συριακά. Τα σήματα και οι ταμπέλες στους δρόμους είναι γραμμένα και στις τρεις γλώσσες.

Σε μειονότητες, όπως οι Αρμένιοι, δίνεται επιπλέον δυνατότητα λήψης αποφάσεων και επιπλέον θέσεων σε συμβούλια εξασφαλίζοντας ότι ο νόμος της πλειοψηφίας δεν συμβάλλει στην εξάλειψη της φωνής τους. Κατεστραμμένες εκκλησίες ξαναχτίζονται και γίνονται ορατές, πολυπολιτισμικά φεστιβάλ προωθούνται και προβάλλεται εξίσου η τέχνη, η κουλτούρα, η μουσική και η λογοτεχνία διαφορετικών πολιτισμών.

Η ποικιλομορφία ενθαρρύνεται, προωθείται, υποστηρίζεται και γιορτάζεται αντί να απειλείται, να διαγράφεται, να θανατώνεται.

Σε αυτό το σύστημα, οι άνθρωποι ενθαρρύνονται να συμμετέχουν στην κοινωνία των πολιτών ώστε τα ενδιαφέροντα και οι ανάγκες να εκφράζονται διαμέσου εναλλακτικών μηχανισμών παρά μέσω εθνοθρησκευτικών γραμμών. Αυτός ο πολιτικός προσανατολισμός δουλεύει μόνο όταν οι πολίτες δεν νιώθουν φοβισμένοι λόγω των πολιτισμικών τους ταυτοτήτων. Με αυτόν τον τρόπο, η αποξένωση, ο κατακερματισμός και το αποικιοκρατικό άγχος αποφεύγονται και δημιουργείται μία πληθώρα διασυνδεμένων λεωφόρων κοινωνικής και πολιτικής έκφρασης. Παρομοίως, ενθαρρύνεται και αναμένεται η πολιτική και πολιτειακή συμμετοχή.

Η απο-πολιτικοποίηση, η απάθεια και η μη συμμετοχή θεωρούνται ως η αντίθεση μίας δημοκρατικής κοινωνίας.

Επομένως, το σύστημα αναδιαμορφώνει το πολιτειακό σώμα βάσει μίας διαφορετικής ψυχολογίας της απελευθέρωσης. Αποδομεί εσωτερικευμένα μίση και καταπιέσεις του εαυτού και των άλλων. Ξηλώνει αποικιοκρατικές και καπιταλιστικές πρακτικές διαγραφής του Άλλου, σε αυτό που ο Εντουάρντο Γκαλεάνο ονομάζει τον κανένα: είναι οι κανείς: κανενός παιδιά, ιδιοκτήτες του τίποτα… οι κανείς, οι τίποτα, τρέχοντας σαν τους λαγούς, πεθαίνοντας μέσα στη ζωή, κατεστραμμένοι με οποιαδήποτε τρόπο. Για να επιτύχει κάθε ιδεολογία της απελευθέρωσης πρέπει να αναδημιουργήσει έναν Εαυτό, έναν κάποιον από αυτούς που θα σχημάτιζαν τους Άλλους, τους κανείς.

Έχει αποδομήσει η Ροζάβα όλες τις μορφές ρατσισμού, ταξικής δομής, έμφυλης προκατάληψης ή άλλες μορφές διακρίσεων;

Σίγουρα και όχι, αλλά αναδομεί ενεργά την κοινωνία ώστε να αποφύγει και να εξαλείψει αυτές τις μορφές καταπίεσης σε αναζήτηση μίας πραγματικά δημοκρατικής κοινωνίας. Επομένως, είναι σημαντικό να μην την εξιδανικεύουμε, αλλά να τη βλέπουμε ορθολογικά, με σκοπό να καταλάβουμε τι δουλεύει, τι δεν δουλεύει και τι πρέπει να διορθωθεί. Η καινοτομία είναι απαραίτητη καθώς η αποφυγή του δογματισμού είναι ζωτικής σημασίας στην επίτευξη μίας δίκαιης και δημοκρατικής κοινωνίας. Με τα λόγια του Μάρρεϋ Μπούκτσιν, εάν δεν καταφέρουμε το αδύνατο, θα πρέπει να αντιμετωπίσουμε το αδιανόητο.

Το ουσιώδες μάθημα εδώ είναι ότι ο εναλλακτικός κόσμος που έχεις φανταστεί υπάρχει ήδη και λειτουργεί. Είναι πληγωμένος και εγκαταλελειμμένος αλλά ακόμα αναπνέει, παρ’ όλη την έλλειψη στήριξης από τη διεθνή Αριστερά, παρά τις συνεχείς εισβολές και προσαρτήσεις, την αποικιοκρατία, τις εθνοκαθάρσεις, τη χρήση παράνομων χημικών όπλων εναντίον του από την Τουρκία και τις συμμαχικές τρομοκρατικές δυνάμεις της.

Η απανθρωπιά και η βία που βιώνει η μαύρη κοινότητα στις ΗΠΑ έχει σοκάρει και σημαδέψει όλους όσοι διαθέτουν συνείδηση και όλους όσοι επιθυμούν να χτίσουν κοινωνίες βασισμένες στον αλληλοσεβασμό, την ανθρωπιά, τη συνεργασία, και τη συμπαράσταση. Για να υπάρξει αυτή η εναλλακτική κοινωνία στις Ηνωμένες Πολιτείες, θα πρέπει οι επαναστάσεις των λαών του τρίτου κόσμου να ληφθούν υπόψη με περισσότερη σοβαρότητα, να μελετηθούν και να προσομοιωθούν ενεργά. Μαθήματα πρέπει να διδαχθούν, ερωτήσεις πρέπει να γίνουν, ιδέες να ανταλλαχθούν και καινοτόμες αλλαγές να υλοποιηθούν, ώστε να ταιριάξουν στις συγκεκριμένες κοινωνικοπολιτικές δομές διαφορετικών κοινωνιών.

Ολόκληρη η κοινωνική οικολογία του αμερικανικού συστήματος έχει διαταραχθεί από τη μαζική φτώχεια, την εισοδηματική ανισότητα, την κλοπή μισθών, την έλλειψη υγειονομικής περίθαλψης, την έλλειψη στέγασης, μαζικών φυλακίσεων, κατεστραμμένων οικοσυστημάτων και δηλητηριασμένου νερού. Η σύλληψη και φυλάκιση, όχι μόνο του Ντέρεκ Μ. Σόβιν (Derek M. Chauvin), αλλά και των υπόλοιπων τριών αστυνομικών υπεύθυνων για τη δολοφονία του Τζορτζ Φλόυντ, δεν μπορεί να είναι παρά μόνο μία συμβολική κίνηση στον αγώνα για δικαιοσύνη.

Η αστυνομική βιαιότητα είναι συνυφασμένη με μία συστηματική πρακτική πολλών διασταυρωμένων στρωμάτων βίας, καταπίεσης, και αδικίας. Πρέπει να αναρωτηθούμε με τι μοιάζει μία αληθινή, διαρκής και αποτελεσματική δικαιοσύνη. Τίποτα δεν θα φτάσει περισσότερο κοντά στο ιδεατό από το να ανατρέψουμε ολόκληρο το άδικο σύστημα που έχει τις ρίζες του στην ιδεολογία κατά της μαύρης ταυτότητας.

Ως Κούρδοι, παρακολουθούμε, σε όλη τη Μέση Ανατολή,  τις μαύρες κοινότητες και τους συμμάχους τους στις Ηνωμένες Πολιτείες να εξεγείρονται. Επευφημούμε το επαναστατικό τους κουράγιο, την ακλόνητη δέσμευσή τους στη δικαιοσύνη, και την επιθυμία τους για ελευθερία. Οι κραυγές τους για δικαιοσύνη ηχούν και μέσα στη δική μας καρδιά. Και οι δύο χτυπάνε στον ρυθμό μίας ελευθερίας που μας αρνούνται.

Μπορεί οι αλυσίδες μας να είναι διαφορετικές, αλλά στο τέλος αντιμετωπίζουμε το ίδιο καταπιεστικό σύστημα που συνεχίζει να μας σκοτώνει και να μας επιβάλλεται με τη βία. Με τη Ροζάβα, έχουμε εξασφαλίσει ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός. Τώρα, πρέπει να αφήσουμε την αλληλεγγύη να γίνει η γέφυρα που μας ενώνει.


* Η Hawzhin Azeez είναι Κούρδισσα ακαδημαϊκός, ακτιβίστρια και φεμινίστρια στο νότιο Κουρδιστάν (βόρειο Ιράκ). Γράφει και δημοσιεύει για το ζήτημα του δημοκρατικού συνομοσπονδισμού κ.ά. Είναι δημιουργός του The Middle Eastern Feminist και συμμετέχει στο Hevi Foundation, προωθώντας την οικοδόμηση σχολείων, βιβλιοθηκών και πανεπιστημίων στη Ροζάβα. Τελευταίο της άρθρο που φιλοξενήθηκε στο Αυτολεξεί ήταν αφιερωμένο στον αντιιμπεριαλισμό και τη δολοφονία Σουλεϊμανί

Φωτογραφία κειμένου: Δύο μέλη της τοπικής HPC βρίσκονται σε επιφυλακή κατά τη διάρκεια τελετής τιμής μαρτύρων στο Κομπανί, 2016.

Μετάφραση: Κατερίνα Δασκαλοπούλου

Πηγή: Αυτολεξεί.

Διάβασε το »

Ένα οικοδομικό τετράγωνο: πολιτική, πρακτικές, δράση

Newsteam 0 Comments

Πώς μπορεί ένα οικοδομικό τετράγωνο να αποτελέσει κοινότητα μέσα στον αστικό ιστό; Παρακάτω δημοσιεύουμε επιλεγμένα αποσπάσματα του βιβλίου του Ιορδάνη Στυλίδη Ένα οικοδομικό τετράγωνο, καθώς και το σύνολο του βιβλιου διαθέσιμο σε ηλεκτρονική μορφή.

Ιορδάνης Στυλίδης (αναπληρωτής καθηγητής του τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, συγγραφέας και ακτιβιστής)

Το οικοδομικό τετράγωνο

Το οικοδομικό τετράγωνο μοιάζει με ένα μικρό οχυρό. Δεν προστατεύει, ως κατασκευή και μηχανισμός πολιτισμού το ζωτικό και πολύτιμο που βρίσκεται στο εσωτερικό του, ούτε, βέβαια, ό,τι περιέχεται στην περίμετρό του που διαμορφώνεται, με ελάχιστες εξαιρέσεις, από τα τυπικά κτίρια-πολυκατοικίες ‘’…όπως τα ξέρουμε…’’. Στα κτίρια αυτά, που οριοθετούν την περίμετρό του, βρίσκονται τα τελευταία ‘’οχυρά’’ της προσωπικής, ιδιοκτησιακής και πολιτικής ‘’ανεξαρτησίας’’. Έκεί, μπορεί να εισέλθει παρανόμως ένας παράνομος και νομίμως (με εισαγγελική άδεια-εκφράζοντας και εφαρμόζοντας, συνήθως, τη βία του κράτους -ένας υπάλληλος- αστυνομικός. Στο εσωτερικό του οικοδομικού τετραγώνου υπάρχει ο ενιαίος ‘’ακάλυπτος’’, μη δομημένος δηλαδή, χώρος-επιφάνεια (συνήθως ανισο-επίπεδος) των κοινών και μεριστών ιδιοκτησιών που δύναται (θα επιχειρηθεί να αποδειχτεί…) να μεταβληθεί σε πεδίο συλλογικότητας, κοινής πολιτικής δράσης, στοχαστικής και τεχνικής βούλησης και απόλαυσης. Δείκτης και απόδειξη της ενεργητικότητας και τις διανοητικής σαφήνειας της βουλής και της θέλησης των χειριστών του (…των κατοίκων, δηλαδή, στα περιβάλλοντα κτίρια, κυρίως των μονίμων κατοίκων αλλά και των πρόσκαιρων που συχνά μεταβάλλονται σε μονίμους, χωρίς ιδιοκτησία… εκεί, στο ειδικό οικοδομικό τετράγωνο…). Καθρέφτης των πεποιθήσεών τους για την ιδεώδη και ζωηρή, την εύρωστη ζωή.

Υπάρχει, λοιπόν, μία χωρική διευθέτηση, αυτό το δείγμα της σύγχρονης αστικής μονάδας (το οικοδομικό τετράγωνο) που μοιάζει μεν με το οχυρό του παρελθόντος αλλά είναι διάτρητο και απροσπέλαστο ταυτόχρονα σε διαφορετικά χωρικά και θεσμικά του σημεία.

Αυτή η αστική ψηφίδα μορφοποιήθηκε οριστικά -ιστορικά- και τακτοποιήθηκε ακριβώς στην διάρκεια του εικοστού αιώνα υποταγμένη στην εφεύρεση, την παραγωγή και την επιβολή του αυτοκινούμενου οχήματος· συμβόλου -εντέλει- ενός καινοφανούς αξιακού συστήματος ταιριασμένου στο οικονομικό υπόβαθρο της διαρθωμένης αγοράς προϊόντων και σχέσεων αλλά και της συνοδού με αυτό ιδέας για την ατομική ελευθερία και τον επιβεβλημένο θεαματικά ιδεώδη μαζικό τρόπο ζωής-κατανάλωσης-ανάλωσης σε συγκέντρωση. Με τον σχεδιασμό και την χωρική εφαρμογή των σχεδιασμένων χαράξεων και διανοίξεων για την διέλευση -διάσχιση- του αυτοκινουμένου οχήματος καθώς και, αμέσως μετά, με την ανάπτυξη, την εφαρμογή και την επιβολή της συνοδού μαζικής ανταπόκρισης σε οδηγίες και διαταγές (σύστημα ιδεών για τη ζωή σε συγκέντρωση) που επιβλήθηκε προοδευτικά και μαζικά (αυτοκίνηση-συμμετοχή στο νέο μοντέλο ζωής, τεχνολογία ως επιταχυντής της απελευθέρωσης του/της συγχρόνου ανθρώπου, τεχνολογία-ες αιχμής και επιβολή της έννοιας της γενικής συνεχούς προόδου, φετίχ αντικείμενο-α, τεχνικές επιβολής και ιεραρχικής διαφοροποίησης των αστικών σχέσεων, τεχνικές δήλωσης της κοινωνικής θέσης…) μορφοποιήθηκε και εδραιώθηκε ένα σύστημα σχέσεων ανταλλαγής, μιά ενότητα αγοράς και υποστήριξης-συντήρησης, συναρθρωμένη ισχυρά με τα κρατικά έσοδα-φόρους.

Ουσιαστικά, με αφορμή το παράδειγμα του αυτοκινήτου, ως κυρίαρχου συντελεστή του σχεδιασμού και της πραγματοποίησης, της ενίσχυσης και της επέκτασης του σύγχρονου συγκεντρωτικού αστικού μετασχηματισμού που υπερισχύει και συνθλίβει κάθε άλλη ευρηματική, μονομερή ή συνεργατική, στρατηγική επίλυσης μιας αστικής ανάγκης, ο σχεδιασμός των σύγχρονων πόλεων προήλθε από την ανάγκη συσσώρευσης γενικών και ειδικών (άμεσων και έμμεσων) φόρων, βίαιης, ανορθολογικής και άδικης μεταφοράς, δηλαδή, ποσοστού του παραγομένου πλούτου, προς στο κράτος.

Όπως με το παράδειγμα του αυτοκινήτου, έτσι και με κάθε άλλη ειδική και γενική στρατηγική ελέγχου της παραγωγής πλούτου, εγκαθίσταται και επιβάλλεται ειδική νέα νομολογία με στόχο τη δυναμική μεταφορά του παραγόμενου πλούτου από τους απομονωμένους πολίτες-ιδιώτες-άτομα σε συγκέντρωση, στο κράτος, χωρίς, βέβαια, να ανταποδίδεται εις ίσον, να μετασχηματίζεται, δηλαδή, σε επένδυση στις ειδικές και γενικές, τοπικές και υπερ-τοπικές, χωρικά και χρονικά εξειδικευμένες κοινωνικές ανάγκες. Μετά την επιβολή και την επικράτηση κάθε μοντέλου χειραγώγισης, ακολουθούν οι θεαματικές δεσμεύσεις της σκέψης. Η εμπέδωση, δηλαδή, του πρωτεύοντος κρατικού ιδεολογήματος και η μεταμόρφωσή του σε επιθυμία*2

Η ισχυρή, δηλαδή, ενίσχυσή του από τις τελετές-μορφές των δημόσιων συζητήσεων-φραγής*3 όπου, εκεί, ορίζεται ο βεβαιωτικός πυρήνας της και η καθολική σημασία της ενάντια στις υπόλοιπες επίκαιρες και κάθε επομένη άλλη δυνατή στοχαστική επιλογή εναλλακτικού σχεδιασμού. Για την ιδεώδη -κρατικά εκπορευόμενη από ειδικούς τεχνικούς- συσχέτιση και οργάνωση του συντελεστών του αστικού χώρου σε αναμονή μιας τακτοποίησης, για τον ιδεολογικό ή τεχνικό προσανατολισμό αυτών των δυνατοτήτων (…για τις δυνατές και τις αδύνατες διελεύσεις, για τα ύψη, για τους εξώστες, για τα δώματα…), για όλες, δηλαδή, εκείνες τις μεταβλητές που υποτίθεται πως μπορούν ‘’ελεύθερα’’, μετά από την δημόσια ‘’διαβούλευση’’, να ενεργοποιηθούν ή να τροποποιηθούν, κατ’επιλογή και κρίση των δρώντων υποκειμένων, ώστε να απελευθερώσουν ενεργητικά, να υποστηρίξουν ακριβώς την ιδεώδη κοινή ζωή των πληθυσμών, τη συλλογική ζωή αντί της ζωής σε συγκέντρωση.

Αλλιώς, χωρίς να επιβληθεί ό,τι επιβλήθηκε και επιβάλλεται συνεχώς, θα υπήρχαν, ίσως, και πάλι, οι τυπικές ιπποδάμιες ή άλλες, διαφορετικές και ευέλικτες, ανά φυσική θέση εγκατάστασης άστεως, οργανικές χαράξεις και πολεοδομικές διευθετήσεις μόνο που οι ‘’δρόμοι’’ και τα αλλεπάλληλα διασπαρμένα κενά αστικά υπόλοιπα θα πληρώνονταν πλέον με δενδροφυτευμένους πεζοδρόμους, κήπους και κάθετες καλλιέργειες, δημόσιους χώρους συνάντησης και συγκέντρωσης των κατοίκων-πολιτών. Με ήπια και διαμπερή δίκτυα άμεσης μετακίνησης (πεζή) και συμμετοχής των ενοίκων ενός οικοδομικού τετραγώνου στις δραστηριότητες και τη ζωή άλλων πλησιέστερων (πεζή) ή απομακρυσμένων (με ποδήλατα) σε στιγμές γιορτών, συνελεύσεων και ποικίλων ειδικών συγκεντρώσεων.

Η διείσδυση του ‘’φυσικού’’ αλλά και το ισοζύγιό του με το ανθρωπογενές περιβάλλον θα προσέγγιζε ένα ιδεώδη βαθμό, κάθε φορά διαφορετικό, στην πρόοδο του χρόνου και του ειδικού τοπικού πολιτισμού. Θα μπορούσε, έτσι, να σχεδιαστεί, να διεκδικηθεί, και να πραγματοποιηθεί συλλογικά, χωρίς τη θεσμική επιβολή ενός δυνατού μοναδικού και ενιαία εφαρμοσμένου μοντέλου, υποταγμένου στις στρατηγικές της επέκτασης μιάς και πολλαπλών, συγκερασμένων ή ανταγωνιστικών τάξεων και σχέσεων εξουσίας.

Σε μια τέτοια γενική αναδιάταξη και έκρηξη ποικιλιών διευθέτησης οι φαρδύτερες ‘’αρτηρίες’’-λεωφόροι ‘’…όπως τις ξέρουμε…’’ θα περιέχουν εντονότερη ή πυκνή φύτευση και επιδαπέδιες στρώσεις-διαμορφώσεις ως οι κύριοι αγωγοί-δίκτυα της ‘’βαρύτερης’’ κυκλοφορίας αποκλειστικά δημόσιων μέσων συγκοινωνίας (τα ηλεκτροκίνητα ή υβριδικά ηλιακά τράμ και τα ειδικά οχήματα δημόσιας εξυπηρέτησης). Ο ήχος των πόλεων θα αναβλύζει ως σύνθεση από τις ανθρώπινες φωνές, τις συνομιλίες, τα θροϊσματα των δένδρων, τις μουσικές των κοινών γιορτών και, ίσως, συχνά, το ηχητικό σήμα προειδοποίησης των αθόρυβων πιά επίγειων μέσων μαζικής μετακίνησης σταθερής τροχιάς ( των τράμ…!)

[…] Στην εποχή της μηχανής, της τεχνολογίας και των εφαρμοσμένων επιστημών που υποστήριξαν, απελευθέρωσαν και επιτάχυναν τη δυναμική παραγωγή τους, αναγνωρίζουμε πλέον τους οικισμούς-διέλευσης, τους οικισμούς της αυτοκινούμενης αναγνώρισης*5 (πόλεις-εκτάσεις του 20ου αιώνα).

[…] Σε όλες και σε κάθε ειδική περίπτωση μπορούμε να αναγνωρίσουμε τη σχέση της δυναμικής μεταφοράς πλούτου (θεσμική και εθιμική) που ενώ δεν αναφέρεται, δεν επιδεικνύεται ως κυρίαρχη στις μελέτες της γέννησης, της ζωής και της εξέλιξης των οικιστικών συνόλων χρειάζεται να αποκαλυφθεί, να οριστεί και να ειδωθεί ως τέτοια, ουσιώδης και καθοδηγητική διαδικασία, σε αυτή την υπόθεση, ώστε να ολοκληρωθεί το ειδικό σκεπτικό της.

Στην πόλη-οχυρό ο πλούτος ανήκε και περιείχετο στα όριά της (είτε τα τείχη είτε το ανάκτορο/πύργο-ναό) ελεγχόμενος ιεραρχικά και βίαια, αρπαγμένος. Ανήκε δηλαδή εις ολόκληρον είτε σε έναν ηγεμόνα είτε σε μία ελίτ/κάστα ηγεμόνων-στρατιωτικών και αποτελείτο από το σύνολο των υλικών και διανοητικών αγαθών επιβίωσης αλλά και των κατασκευών και των τεχνημάτων, των πρόσθετων, δηλαδή, προϊόντων της εργασίας (ειδικά κτίρια θεσμικών λειτουργιών), σχέσεις και μορφές επιβολής ενός νοήματος (κείμενα, θεαματικές εκδηλώσεις, αντικείμενα της καθημερινής ζωής, αντικείμενα των τελετών) που όριζαν και επέβαλαν την συμβολική ταυτότητα της πόλης ως το κυρίαρχο στρατήγημα της ιδεολογικής επιβολής επί των κατοίκων-υπηκόων-δουλοπαροίκων της ιδέας του ιδεοληπτικά μεριστού τόπου-χώρου (‘’δικό μας’’, ‘’είμαστε’’). Ταυτόχρονα, το υπόλοιπο φυσικό περιβάλλον, το διαχωρισμένο ανερμήνευτο ‘’άλλο’’, οι καλλιέργειες, η γεωμορφολογία, η πανίδα και η χλωρίδα, οι εκδηλώσεις και η κατανόηση της φυσικής μηχανικής και των ειδικών εκφράσεων της φύσης, οι συσχετισμοί, οι διαπιδύσεις και οι ισορροπίες του φυσικού ‘’άλλου’’ με το περίκλειστο οχυρό, ο υπόλοιπος, δηλαδή, πλούτος των φυσικών γεγονότων, ως σχέσεων σύνδεσης και επιρροής επί της συνείδησης του ανθρώπου ήταν αποκλεισμένα ή συμβολικά και λειτουργικά νοηματικά ανερμήνευτα, άρα απροσέγγιστα πεδία ενδιαφέροντος της συνείδησης.

Στις σύγχρονες αστικές υπερ-συγκεντρώσεις (υπερ-πόλεις)*7 από τον εικοστό αιώνα έως σήμερα, αυτές οι διπολικές ενιαίες και ομοιογενείς ερμηνευτικές διατάξεις πολιτισμικού-χωρικού που έχουν ενσωματωμένα νέα πρόσθετα ζωτικά χαρακτηριστικά τεχνολογίας-οικονομίας, ανθρωπολογίας και γενικού πολιτικού-πολιτισμικού παραδείγματος έχουν εξαλειφθεί καθώς στα οικοδομικά τετράγωνα (τα αντίστοιχα των μικρών οικισμών/χωριών ή των πόλεων) περιέχεται ένα ανομοιογενές, πολιτισμικά άτακτο, μείγμα κατοίκων. Φορέων, αντίστοιχα, ενός μείγματος ανισομερών πολιτισμικών δυνατοτήτων που αν και μπορούν να συγκροτήσουν διακριτές χωρικές και δυναμικές πολιτικές ταυτότητες με ειδικά οικονομικά χαρακτηριστικά δεν μπορούν να ενοποιηθούν σημειακά (δεν υπάρχουν τέτοιες παραδειγματικές ενδείξεις ή κάποιο είδος δημόσιας επαρκούς εκπαίδευσης) είτε πολιτικά είτε οικονομικά. Τέτοιες ενοποιήσεις γνωρίζουμε πως συμβαίνουν σύγχρονα και απλώνονται στο σύνολο ενός δεδομένου και γεωγραφικά-πολιτισμικά ορισμένου πληθυσμού (εθνικές ή θεαματικά θεσμισμένες ταυτότητες, εντοπισμένες πολιτικές κοινότητες και επιρροές εξαπλωμένες στα γεωγραφικά τους εμβαδά).

Έξέχουσα, βέβαια σύγχρονη πρακτική είναι αυτή της χωροθέτησης ισχυρά φυλασσόμενων οικιστικών θυλάκων (gated ‘’communities’’) που περιέχουν είτε κατοίκους υψηλών εισοδημάτων, είτε επιχειρηματικά κέντρα παραγωγής και έρευνας, είτε στρατιωτικές και βιομηχανικές διοικήσεις (στρατιωτικά αεροδρόμια, silicon valley), αλλά θεσμικά αδύναμους να συνευρεθούν πολιτικά παρά μόνον υπό το καθεστώς της οικονομικής ή διοικητικής τους ταυτότητας. Η χωρο-μορφολογία αυτών των κοινοτήτων-οικισμών αποτελείται από περίκλειστους πυρήνες εκατέρωθεν ή στο άκρο μίας οδού κυκλοφορίας που συνήθως ενώνει δύο αστικά ισχυρά κέντρα (π.χ. ένα εμπορικό με ένα διοικητικό, ένα βιομηχανικό με ένα οικιστικό).

Η υπόθεση – Κεφάλαιο β’

Η υπόθεση αυτού του δοκιμίου, η περιγραφή, δηλαδή, μιας μεθόδου για την πρακτική εκδίπλωση της θεωρίας στην πραγματικότητα, είναι, ταυτόχρονα, η διερεύνηση ενός πολιτισμικού-οικονομικού ενδεχομένου, της δυνατότητας, δηλαδή, να βρεθούν ειδικές τεχνικές οικονομικής-πολιτισμικής σύντηξης ώστε να παραχθούν πολιτικές-οργανωτικές κυψέλες με βάση τη χωρική μορφή του οικοδομικού τετραγώνου και των εκτεταμένων δυνατών συνδεσμολογιών του. Η διερεύνηση του ενδεχόμενου, δηλαδή, να συσταθεί μία πολιτική, οικονομική και οικολογική οντότητα, ένας δείκτης μιας ευτοπικής συνθήκης συλλογικότητας και κοινών πρακτικών για τη ζωή σε δυναμική συνεχή αλλαγή, εσωτερικά θεσμισμένη, αυτο-ελεγχόμενη.

Έργαλεία και ζωτικές παράμετροι της υπόθεσης είναι:
η συστατική οικονομική ιδιότητα του συγχρόνου παγκοσμιοποιημένου θεαματικού-εμπορευματικού καπιταλιστικού οικονομικού συστήματος, το χρήμα.
η συστατική πολιτική ιδιότητα της άμεσης συνέλευσης που ασκεί ευθεία εποπτεία, έλεγχο και διοίκηση στο άμεσο περιβάλλον των συμβάντων που προκαλεί και διαχειρίζεται, και, τέλος,
η συστατική οικολογική ιδιότητα-σχέση της μετατροπής μιάς ή περισσοτέρων μονάδων του αστικού φαινόμενου σε ενεργειακά και διατροφικά αυτόνομη/ες από τη συμβατική και σύγχρονη τυπολογία ενεργειακής και διατροφικής εξάρτησης πληθυσμών σε συγκέντρωση.

Έπιπροσθέτως, η χωρική και πολιτισμική ιδιαιτερότητα της υπόθεσης είναι η επιλογή της κλίμακας της μονάδας, το μέγεθος ενός οικοδομικού τετραγώνου. Δεν είναι η πόλη, ούτε η αστική ενότητα-διαμέρισμα, ούτε ο σύλλογος (εθνικός, διοικητικός, εργασιακός, γεωγραφικός) που περιέχει μέλη διασπαρμένα στο εμβαδόν, στην ποικίλη ανθρωπο-γεωγραφία της πόλης. Δεν είναι, επίσης, η πολυ-συλλεκτική πολιτική μορφή (κόμμα, ομάδα, ένωση) που απλώνεται στο εμβαδό μιας διοικητικής γεωγραφίας.

Για την υπόθεση που θα υποστηρίξω παρακάτω, το οικοδομικό τετράγωνο είναι ένα ‘’οποιοδήποτε’’*8 οικοδομικό τετράγωνο με την δική του ειδική σύνθεση και ποικιλία κατοίκων που, όπως αντιστοιχεί στο ειδικό πολιτισμικό παράδειγμα (Έλλάδα, 2012-13, η μεγαλύτερη και επικινδυνότερη οικονομική κρίση και ύφεση από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο) περιέχει ένα μείγμα μορφών κατοίκησης και οικογένειας (πλήρεις τυπικές, μονο-γονεϊκές, πολυμελείς). Ακόμη περισσότερο, περιέχει μεμονωμένα ατόμα, ατόμα διαφορετικών εθνικοτήτων, ατόμα διαφορετικής εκπαιδευτικής, πνευματικής και κοινωνικής-πολιτικής μόρφωσης και στάσης.

Η υπόθεση περιέχει την ιδέα της μετατροπής αυτής της αστικής ψηφίδας σε γειτονιά, σε κοινό παρόντων ενεργών προσωπικοτήτων, σε κοινότητα, δηλαδή, αποφασιστικών και μεριστών ακριβώς επιθυμιών και πράξεων ‘’…όπως μπορούμε να την θυμηθούμε …να την επιδιώξουμε…’’, ενσωματώνωντας και ελέγχοντας κάθε γεννημένη και γυμνασμένη ποικιλία ειδικών ανθρωπιστικών, πολιτισμικών και τεχνολογικών χαρακτηριστικών, ενσωματώνοντας και ελέγχοντας τις θεωρητικές υποθέσεις αλλά και τις πραγματοποιημένες κατακτήσεις της ιστορίας.

Την πρακτικη και την άσκηση της αλληλεγγύης, τη συμμετοχή, τις άτυπες και θεσμικές συνελεύσεις (καφενεία, ανοικτές και δημόσιες συζητήσεις, τακτικές και έκτακτες συγκεντρώσεις), τη διαμπερότητα των σχέσεων, των ανοικτών πλεγμάτων πληροφορίας ‘’…άκουσα αυτό, μου είπε, ρώτησα, βοήθησα, ζήτησα…’’. Την υπόθεση, επιπροσθέτως, της μετατροπής της σε οικονομική-πολιτική μονάδα με αυτόνομα και αυτο-διευθυνόμενα συλλογικά λειτουργικά χαρακτηριστικά, σε εκπαιδευτική-τεχνολογική μονάδα με πολυ-λειτουργικές, διακλαδωμένες και ψηφιακές ιδιότητες και πλήρεις συλλογικές πρακτικές, σε συμπαγές οικολογικό σύστημα, ενεργειακά ολοκληρωμένο, συνεχές και συνεκτικό, αυτοδύναμο.

Ας ξεκινήσω λοιπόν την περιγραφή αναφέροντας τις απαραίτητες τεχνικές-αισθητικές λεπτομέρειες…

Η περιγραφή – Κεφάλαιο γ’

Ένα τυπικό οικοδομικό τετράγωνο (…ποτέ δεν είναι τετράγωνο…!) περιέχει είκοσι (20) τουλάχιστον διακριτά και αυτόνομα κτίρια διαμερισμάτων ή χώρων γραφείων. Με μέσο αριθμό ορόφων τους πέντε (5) και μέσο αριθμό διαμερισμάτων/όροφο τα τέσσερα (4).

Αν θεωρήσουμε πως σε κάθε διαμέρισμα μένει κατά μέσο όρο μία οικογένεια με ένα παιδί, δηλαδή τρία άτομα τότε μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ως υπόθεση πως ένα τέτοιο οικοδομικό τετράγωνο αποτελεί το υλικό υπόβαθρο της ζωής 1.200 ατόμων που μπορούν, και είναι δυνάμει, πολίτες και οικονομικές οντότητες ταυτόχρονα ‘’…όπως τα ξέρουμε…’’. Μέχρι τώρα, η οργανωτική ιδέα για την κοινή ζωή, την ασφάλεια και την διατήρηση αυτού του πολιτισμικού κεκτημένου στηριζόταν και υποστηριζόταν θεαματικά -όχι ουσιαστικά- από το συγκεντρωτικό κράτος και τις θεσμικές τυπικές νομολογίες που προστατεύονταν και ελέγχονταν άμεσα από ένα σώμα ειδικευμένων υπαλλήλων (αστυνομικοί) και ένα θεσμό ορισμών και τελετών (δικαιοσύνη) για κάθε ειδική περίπτωση πράξεων ορισμένων ακριβώς ως επικίνδυνων ή επισφαλών για την ζωή σε συγκέντρωση (όχι την κοινή ζωή).

Η ζωή σε συγκέντρωση μπορεί να οριστεί ως εκείνη η συνθήκη όπου άτομα (σε έκπτωση από την ιδιότητα του πολίτη) κατοικούν ένα οικοδομικό τετράγωνο πυκνά, ένα ορισμένο αστικό εμβαδόν, με έναν τυχαίο τρόπο χωρίς να έχουν αποδεχτεί και να είναι εκπαιδευμένα να υπερασπιστούν το πλήρες ιστορικό απόκτημα της συλλογικής ζωής, της πειθαρχίας, των υποχρεώσεων και των δικαιωμάτων τους.

Σε ένα τέτοιο αστικό μόρφωμα κάθε άτομο, εφόσον δύναται, μπορεί να επιβάλλει τη θέλησή του είτε επί του χώρου, είτε επί των δικαιωμάτων άλλων ατόμων, χωρίς να ενδιαφέρεται ο θεσμικός κρατικός μηχανισμός να διαμεσολαβήσει στον καίριο έλεγχό του, την άρση, δηλαδή, του αποτελέσματος της πράξης του και την επαναφορά της προηγούμενης ενιαίας μεριστής κοινής συνθήκης. Τέτοιου είδους επιβολή μπορεί να είναι: η κατάληψη ιδιωτικού χώρου ή κοινόχρηστου, οι φωνές και οι θόρυβοι (μηχανές, κατασκευές), η στάθμευση οχημάτων, οι δομικές επεμβάσεις σε κοινόχρηστους χώρους, οι απειλές, οι επιθέσεις.

Συνήθως, σε τέτοιες περιπτώσεις επίδειξης δύναμης και άσκηση βίας δεν διεγείρεται, ηθικά και αμυντικά ο πληθυσμός της αστικής μονάδας (‘’…καθένας ‘’καθαρίζει’’ μόνος του…’’) ούτε ενεργοποιείται ο κρατικός εντεταλμένος μηχανισμός ασφάλειας (αστυνομία) επειδή τα επεισόδια θεωρούνται ελάσσονα (δεν κινδυνεύει άμεσα η ζωή και η ακεραιότητα ανθρώπου (‘’…κι αν κινδυνεύει, είναι ήδη αργά…’’)

Αυτά τα επεισόδια απαιτούν σύνθετη γραφειοκρατική αντιμετώπιση (δεν επιλύονται οριστικά, δραστικά, στο σημείο), είναι πολυάριθμα (δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν σε διαφορετικό χρόνο ως καταγραφές σε ένα δυναμικό αρχείο γεγονότων, ‘‘…δεν επαρκούν οι υπάλληλοι’’). Έτσι, εκεί, σε κάθε αστική ψηφίδα που υποδέχεται τη ζωή σε συγκέντρωση αναπτύσσεται ο μεγάλος αριθμός των καθημερινών γεγονότων αντιπαράθεσης και καταστρατήγησης των απλών κανόνων της κοινής ζωής, επιβάλλεται η ιδέα του δυνατότερου όντος. Έπιταχύνεται το φαινόμενο της συσσώρευσης καθημερινών μυριοστών πράξεων βίας που, ουσιαστικά, συγκροτούν το σύγχρονο πεδίο εγκατάστασης του φασισμού. Συνεπιφέροντας, δυναμώνοντας την ιδιότροπη ισχύ του ιστορικού ολικά επιβεβλημένου στην ευρωπαϊκή ήπειρο του νεο-φασισμού.

Στο ίδιο, οποιοδήποτε, οικοδομικό τετράγωνο μπορούμε επίσης να συμφωνήσουμε πως επιταχύνεται, η κατάρρευση του τυπικού οικονομικού μοντέλου συμπεριφοράς εξαιτίας της κατάστασης της ζωής σε συγκέντρωση. Κάθε μονάδα (οικογένεια, άτομο, ζευγάρι) επαναλαμβάνει κύκλους ενεργειών και συμπεριφορών (διατροφή, κοινές συνευρέσεις και τελετές) που εξωθούν την ενεργειακή κατανάλωση στα άκρα κάθε υπολογισμένης συμπεριφοράς.

Η παρασκευή του φαγητού, η επιδίωξη και η επίτευξη θερμικής άνεσης, η ασύντακτη αγορά υλικών τεχνολογίας, ένδυσης και διατροφής γίνεται κατά μόνας και όχι μαζικά, χονδρικά, ώστε το κόστος να συσχετίζεται, να ορίζεται και να επιβάλλεται ως ειδικό και συμφωνημένο ποσοστό της τιμής κατασκευής ή παραγωγής και η ποιότητα να ελέγχεται ενδελεχώς. Όλες και κάθε προδιαγραφή οικονομίας, ορισμένης ως φυσικής οικονομίας, όχι ως ασύντακτης και αντανακλαστικής ιδιότητας μεμονομένων ατόμων στη συνθήκη της ακατανόητης ‘’ελεύθερης’’ αγοράς, αδυνατούν να αποδώσουν το ζωτικό και ουσιώδες περιεχόμενό τους και την κυριολεκτική κοινωνική μεταμορφωτική δυναμική τους.

Με τον ίδιο τρόπο, κάθε νέα τεχνολογική εφαρμογή που συνεισφέρει στην δραστική αύξηση της ποιότητας του επίπεδου ζωής όλων των μετόχων της αστικής κυψέλης (του οικοδομικού τετραγώνου), ένα οικοδομικό τετράγωνο κάθε πολιτισμική δυνατότητα, κάθε χωρική ευέλικτη αναδιάταξη του κοινού χώρου είναι αδύνατον να εφαρμοστεί και, βέβαια, να χρηματοδοτηθεί. Επιπροσθέτως, κάθε χρηματοπιστωτική δυνατότητα, κάθε πολιτική δυνατότητα, κάθε χωροταξική δυνατότητα παραμένει εξουδετερωμένη εξαιτίας αυτού του μοντέλου ζωής σε συγκέντρωση. Η διερεύνηση, η επιλογή, η απόφαση, τεχνική και πολιτική, η εφαρμογή, ο έλεγχος, τεχνικός και πολιτικός, και η χρηματοδότηση κάθε συλλογικού βήματος εξουδετερώνεται ως πολιτισμικό συστατικό της ενεργού δυνατότητας και της επιτυχημένης εφαρμογής της εξαιτίας της διαμεσολάβησης, της πολιτικής εγκατάστασης ενός κέντρου απόφασης πολιτικά απροσδιόριστου και γραφειοκρατικά προστατευμένου, απροσέγγιστου, ανάμεσα στους υφιστάμενους εξουδετερωμένους πολίτες και του κράτους. Του δυνατού, όπως θα έπρεπε, και υπόχρεου χορηγού, ελεγκτή, προστάτη και διαθέτη των συνθηκών της ιδεώδους ζωής.

Η υπόθεση, λοιπόν, που προτείνεται είναι η εξής:

Πώς θα ήταν δυνατόν να δημιουργηθεί ένα θύλακας, ένα χωρικό-πολιτικό δυνατό εφεύρημα μικρής κλίμακας σε συσχέτιση και συντονισμό με όμοιά του (ένα οικοδομικό τετράγωνο συντονισμένο ανά πάσα στιγμή και ανά δράση με τα χωρικά συγγενή του…), που να περικλείει όλα και κάθε ξεχωριστό συστατικό της κοινωνικής-πολιτικής-τεχνολογικής οργάνωσης ‘’…όπως την ξέρουμε…εδώ, στον χρόνο μας’’ ώστε να καλύψει κάθε λειτουργικό κενό που δημιούργησε και επιβάλλει πλέον, ως επιλογή και εφαρμογή της βιο-πολιτικής, το ιεραρχικό συγκεντρωτικό κράτος, εγκαταλείποντας, διαφεύγοντας από ή χρησιμοποιώντας τις ουσιαστικές αλλά ανενεργές πολιτικές και διοικητικές του υποχρεώσεις ως τακτικές και μέσα άσκησης και κατοχής της εξουσίας;

Μπορεί να δημιουργηθεί αυτός ο θύλακας ώστε να μετατραπεί μία και κάθε αστική ψηφίδα από περιοχή ζωής σε συγκέντρωση σε περιοχή λειτουργικού φυσικού συντονισμού με την τεχνολογία, την οικολογία και την κοινή δράση;

Μπορεί να εξαπολυθεί εντός του, να μοιραστεί, να διαχυθεί ραγδαία, η ουσιώδης και μεριστή πνευματική εξύψωση κάθε μετόχου ώστε να υποκατασταθούν πλήρως οι εξουδετερωμένες λειτουργίες του κράτους δημιουργωντας την, ήδη, προ πολλού, στοχαστικά διαπιστωμένη ιδεώδη πολιτική συνθήκη της πολιτικής οργάνωσης σε ομοσπονδίες και συν-ομοσπονδίες αλληλοτροφοδοτουμένων κέντρων παραγωγής υλικών και πνευματικών αξιών ομοιόμορφα και ομοιογενώς κατανεμημένων εντός ενός γενικού πολιτικού ομοιοστατικού περιβάλλοντος σχέσεων και πρακτικών;

Τι είναι το σύγχρονο μόρφωμα-κράτος;

Ένας συμπαγής, αδιαπέραστος, θύλακας σχέσεων οικονομικών και θεσμικών κέντρων και συσχετισμένων μονάδων/προσώπων σε κάθε χρονική στιγμή. Αυτή η σχέση και οι κάθε φορά εκπρόσωποί της επιβάλλουν βίαια, εγκαθιστούν και υπερασπιζουν, ένα μοντέλο-ιδέα στον πληθυσμό που ορίζεται από την γεωγραφία του και βρίσκεται διατεταγμένος σε συνθήκες ζωής σε συγκέντρωση. Έναν τύπο γενικής συμπεριφοράς (ιδεολογία επιβολής της δομικής αναπαραγωγής του) με ειδικό εύρος ανά γεωγραφική συνθήκη και πολιτισμικό πρότυπο, ένα τύπο οικονομικής συμπεριφοράς (αγορά), ένα τύπο στοχαστικής συμπεριφοράς (κατασκευασμένο θεαματικό μοντέλο σχέσεων που επιβάλλει την ιδέα ένος ‘’κοινού μεριστού περιβάλλοντος’’, ένος ‘’εξωτερικού και εσωτερικού εχθρού’’, ένος ‘’νομοθέτη-προστάτη των κοινών συμφερόντων’’, ένος ‘’χειριστή των μηχανισμών προστασίας και ανάπτυξης’’, ένος ‘’ελεγκτή και τιμωρού των ακραίων αποκλίσεων ως προς την ειδική δομή του’’.

Το κράτος, επίσης, είναι μια ομάδα, ένας πληθυσμός, δηλαδή, στελεχών-υπερασπιστών των ιδεών και των πρακτικών που ουσιαστικά λειτουργούν δυναμικά και συνεχώς υπέρ του ίδιου γενικού και ειδικού συμφέροντός τους όσο διάστημα είναι διαχειριστές και φορείς του. Κρατικοί υπάλληλοι, κομματικοί διαχειριστές, υβρίδια με κοινές ιδιότητες, ‘’οπαδοί-μέλη’’, ‘’συνδικαλιστές’’, διαμορφωτές γνώμης, αποτελούν τον πληθυσμό που διαχειρίζεται τον παραγόμενο πλούτο και την ιδεολογία της λειτουργίας, της μορφής και της διανομής της κάθε φορά ειδικής γεωγραφικής και πολιτισμικής κρατικής οντότητας.

Η επιβολή θεσμικών υποχρεώσεων (φόροι) και η κεντρική διαχείρισή τους είναι η κύρια λειτουργία συγκέντρωσης και ελέγχου του πλούτου.

Ο θεσμικός χειρισμός του υπολοίπου παραγόμενου πλούτου εκτελείται από το χρηματοπιστωτικό τραπεζικό σύστημα που φαινομενικά λειτουργεί με αυτόνομα ‘’αντικειμενικά’’ αγοραία κριτήρια, καθώς συντονίζεται με τη δυναμική και τις πρακτικές της παγκοσμιοποιημένης αγοράς των χρηματιστηρίων. Ο σκοπός αυτού του παραλλήλου ‘’αντικειμενικού’’ συστήματος διαχείρισης πλούτου είναι η ελεγχόμενη κατεύθυνση της δυναμικής ροής του πλούτου σε ‘’επενδύσεις’’ οικονομικής μεγέθυνσης, όχι ανάπτυξης*9 που ποτέ δεν αντανακλούν τις ζωτικές κοινωνικές ανάγκες προστασίας και ευημερίας αλλά εκείνες των πυρήνων ιδιωτικού πλούτου που αντιστοιχούν σε κάθε γεωγραφική και διοικητική δομή ελέγχου πληθυσμών (χώρα).

Η υπόθεση, λοιπόν, υποστηρίζει τη δυνατότητα της δημιουργίας ενός ή πλήθους πυρήνων πλούτου στοιχειώδους αστικής κλίμακας ή υπερβολικής (από την ένωση και την πλέξη τους), άμεσου ελέγχου της ροής και της διάθεσής αυτού του πλούτου, προσανατολισμού και κατεύθυνσής του σε ζωτικά δημιουργικά ενδιαφέροντα, στρατηγικές και τεχνικές εκφράσεις που κάθε κεντρική δομή εξουσίας δεν χρησιμοποιεί (διαχειριζόμενη την έλλειψή τους ή την άνιση και ανελαστική τεχνική διανομή τους) ως εργαλείο χειραγώγησης των πληθυσμών σε συγκέντρωση.

Τη δυνατότητα μετακίνησης από την ιστορική διευθέτηση των μηχανισμών της χειραγώγησης πληθυσμών μέσω της θεσμικής επιβολής της συλλογής και διαχείρισης του πλούτου σε μία νέα πειραματική πρακτική της δημιουργίας και του άμεσου ελέγχου της διάθεσης του πλούτου στο πεδίο των στοιχειωδών και ορισμένων χωρικά αστικών ψηφίδων, του ειδικού πληθυσμού τους και των ίδιων αναγκών του, της κοινής και μεριστής ζωής, της ίδιας συλλογικής οικονομίας, της αειφόρου οικολογίας, της εφαρμοσμένης τεχνολογίας. Ιδιαίτερα, την ενεργοποίηση της στρατηγικής της πνευματικής ανάδυσης και της εφαρμογής της συλλογικότητας, της συμμετοχής στην διοίκηση και την διάθεση του ίδιου πλούτου αλλά και την διεκδίκηση τμήματος του αφαιρούμενου από το κράτος πλούτου για τοπική και άμεσα ελεγχόμενη επένδυση.

Η πρόταση επιχειρεί να συνδυάσει φαινόμενα και εργαλεία της οικονομίας της ζωής ‘’…ως έχει…’’ με ριζοσπαστικές δυναμικές πολιτικές πρακτικές που ήδη έχουν προταθεί από στοχαστές θεωρητικούς και ακτιβιστές, να συνδυάσει εφαρμογές τεχνολογίας και διοίκησης μικρής κλίμακας με δημόσιες συλλογικές πρακτικές. Να προκαλέσει την βαθμιαία ή δραστική κατάρριψη του μοντέλου χειραγώγησης πληθυσμών σε συγκέντρωση και την πειραματική εφαρμογή, τον έλεγχο και την τελειοποίηση του μοντέλου κοινής αυτοδιευθυνόμενης ζωής σε συνθήκες ταχέως προσαρμοζομένης, ευέλικτης, συνεχώς αναδιατασσομένης, οικονομίας τοπικοποιημένων δικτύων ανταλλαγής και υποστήριξης, πνευματικής και στοχαστικής εξέλιξης.

Σημειώσεις:

2 Η μεταμόρφωση ενός βίαιου κανόνα σε επιθυμία είναι δείγμα της στρατηγικής του ελέγχου της ζωής σε συγκέντρωση όπου η ίδια η ζωή γίνεται το διακύβευμα της πολιτικής, το πεδίο εφαρμογής και άσκησης της βίας της διακυβέρνησης.

3 Με τη φράση ‘’συζήτηση φραγή’’ (debate) ορίζω ένα τελετουργικό θεαματικό τυπικό, κυρίως στην εποχή της ψηφιακής εικονογραφίας των Μαζικών Μέσων, όπου προσφέρονται και ‘’εξετάζονται’’ δημόσια και ενδελεχώς εναλλακτικές δυνατότητες εφόσον όμως έχει ήδη πραγματοποιηθεί από το κράτος μία σειρά τεχνικών ή γραφειοκρατικών, νομικών επεμβάσεων που εξουδετερώνουν κάθε δυνατότητα μετατροπής ή μετασχηματισμού. Έτσι, επιτυγχάνεται η επιβολή της ιδέας του αποκλειστικού, του ειδικού και ιδεώδους κρατικού στρατηγήματος (η χάραξη μιάς οδού στην εξοχή ή την πόλη, οι υποδομές μιάς επέκτασης του σχεδίου πόλεως, ο σχεδιασμός μιας επέκτασης στην περιφέρεια και στις κοινότητες, η χρηματοδότηση ως σύστημα όρων και προθεσμιών) έναντι του ανέφικτου και ατελούς άλλου, του διαφορετικού (εναλλακτικού, συλλογικού, ευέλικτου και, κυρίως, ανατάξιμου κατά βούληση).

4 Με τη λέξη-έννοια περιβάλλον και τον ειδικό δεσμό της με τις έννοιες οικισμός ή πόλη ορίζουμε, εννοούμε και κατανοούμε ένα σύστημα διακριτής εσωτερικής-εξωτερικής συσχέτισης σε ειδικά και ελεγχόμενα τμήματα χρόνου. Αυτή η ερμηνεία δεν αντιστοιχεί πλέον στον τρόπο και την μεταβολή της κατανόησης αυτής της διεργασίας σήμερα επειδή το περιβάλλον και ο οικισμός δεν χωρίζονται, δεν χωρίζονταν ποτέ, από μία θεσμισμένη και άκαμπτη σχέση αλλά αμφότερα διαχέονται και συμπληρώνονται αλληλοδιαδόχως συνεχώς.

5 Οπως η περιγραφή της πόλης των τεσσάρων ‘’οικολογιών’’ (ή συνισταμένων ή δράσεων για την κατανόηση της ταυτότητάς της), του Los Angeles, του Reyner Banham. Η autopia (η ουτοπία της μηχανοκίνητης ανίχνευσης και προσέγγισης), η surfubia (η πόλη των αστικών ιδιαιτεροτήτων και των φυλών), το παλήμψιστο της αέναα επανεγραφόμενης στον εαυτό της πόλης, η πόλη των λόφων και των αχανών προαστίων (suburbia).

* Με την φράση ζωή, άνθρωποι ή άτομα σε συγκέντρωση προσδιορίζω τον σύγχρονο τρόπο της διοικητικής επιβολής, της θεαματικής κατεύθυνσης και του ελέγχου της ζωής στις πόλεις, την βιο-πολιτική των ενσωματωμένων τυπικών των σχέσεων, όπου παρά την εγκατάσταση ενός πυκνού, αναλυτικού και λεπτομερειακού προστατευτικού σώματος νομικής και θεσμικής οργάνωσής της υπό το γενικό υπόστρωμα της οικονομίας του καπιταλισμού, της ‘’ελεύθερης’’ αγοράς, αυτή η πυκνότητα κειμένων προστασίας εκτοπίζει κάθε απόπειρα δυνατής χρήσης της επειδή χρειάζεται πάντα μιά λαβυρινθώδη διαμεσολάβηση. Ταυτόχρονα και παράλληλα οι συνέργειες 1. της ηθελημένης στρατηγικής της εξουδετέρωσης κάθε ιδιαίτερου και ενεργού ρυθμιστικού στοιχείου και της καταστολής κάθε απόκλισης, κάθε τροπικότητας της συμπεριφοράς, 2. η εκπαιδευτική στρατηγική του θεάματος και των μέσων κατασκευής και μαζικής επιβολής γνώμης καθώς και 3. η κυριαρχία των πυρήνων της οικονομικής και πολιτικής ισχύος αποκλείουν, δεν επιβάλλουν άμεσα, φράζουν θεσμικά κάθε δυνατότητα συλλογικής αντίδρασης, ανακατεύθυνσης, ειδικού σχεδιασμού και ανάπτυξης αυτο-διευθυνόμενων κοινοτήτων ή πράξεων μετασχηματισμού δεσμεύοντας την ανθρώπινη ενεργητική και εύρωστη φύση στα τυπικά χωρικά και θεσμικά δεσμά της. Η ζωή σε συγκέντρωση ορίζεται από το περιεχόμενο του συστήματος προστασίας της αλλά και από την εσωτερίκευση ενός συστήματος λειτουργικών γενικών ‘’αληθειών’’, καθοδηγητικών αρχών της συμπεριφοράς της σκέψης και της πρακτικής.

7 Με τον όρο ‘’υπερ-μητροπόλεις’’ (hyper-metropolis) επιχειρούμε να ορίσουμε ένα τύπο ανεξέλεγκτης (μη σχεδιασμένης) επέκτασης δραστηριότητας. Στην πραγματικότητα επιχειρούμε να ορίσουμε ένα φαινόμενο χωρίς μορφή και όριο. Αυτές οι πόλεις (π.χ. Los Angeles, New York-Boston, Istanbul, Mumbai) εκτεινονται ελεύθερα στο χώρο και, ενίοτε, συνδέονται με άλλες πόλεις συγκροτώντας αστερισμούς αλληλοδιαδόχων αστικών συγκεντώσεων που ενώ συγκρατούν τις προηγούμενες ιδιότητές τους (από-έως, κέντρο-προάστιο, ειδική-γενική αστική ταυτότητα) έχουν ήδη πάψει να καθορίζονται από το ενδιάμεσο, συνήθως, διάστημα ‘’φυσικού’’ χώρου (καλλιέργειες, δάση, έρημοι, πεδία) το ‘’ιστορικό’’ διάστημα αναμονής και ορισμού τους, συν-αποτελώντας ένα ενιαίο και συνεχές φαινόμενο που αναζητά ένα ορισμό, μία μάταιη ερμηνευτική προσέγγιση, αντί της εποπτείας του ως ενός συντάγματος σπαραγμάτων.

8 Υπό την ερμηνευτική και αναλυτική προσέγγιση του Γεωργίου Αγκαμπέν, αναφερόμενη βέβαια, εκεί, σε πρόσωπο, στο βιβλίο του ‘’Η Κοινότητα που Ερχεται’’. Το οποιοδήποτε δεν είναι εκείνο που αδυνατεί να παρασύρει την προσοχή αλλά, αντίθετα, εκείνο που εξαιτίας αυτής της θέσης του είναι φορέας και περιεχόμενο όλων των σημαντικών ιδιοτήτων.

9 Στην Πολιτική Οικονομία ο όρος Ανάπτυξη (Development) είναι ουσιωδώς διαφορετικός από τον όρο Μεγέθυνση (Growth). Η έννοια και οι πρακτικές της οικονομίας της ανάπτυξης προϋποθέτουν ένα αυστηρό ειδικό χειρισμό, ένα ιδεώδες πλαίσιο ισορροπίας και αειφορίας κάθε νέας επενδυτικής δημιουργικής πρακτικής υποταγμένης πλήρως σε ένα σύστημα όρων και κανονισμών που προστατεύουν την ζωή ως βιολογική και οικονομική συσχέτιση. Αντιθέτως όταν επιλεγεί η Μεγέθυνση ως μηχανισμός επιτάχυνσης της οικονομίας, κανένας τέτοιος όρος και κανονισμός δεν είναι επαρκής και λειτουργικός επειδή η ίδια η φύση της διαδικασίας είναι, επιτρέπεται, ορίζεται να είναι πολλαπλασιαστική, καταστρεπτική κάθε σχέσης ισορροπίας και δέσμευσης από τους όρους της προστασίας της ζωής.

Παρακάτω διατίθεται ελεύθερα ολόκληρο το δοκίμιο (κάντε refresh σε περίπτωση που δεν εμφανίστει το αρχείο με την πρώτη φορά):


Download (PDF, 1.81MB)

Πηγή: Αυτολεξεί.

Διάβασε το »

Γαλλικός Δημοτισμός: από τους κυκλικούς κόμβους στη Συνέλευση των Συνελεύσεων

Newsteam 0 Comments

Σήμερα διεξάγονται οι δημοτικές εκλογές στη Γαλλία. Παράλληλα, τα Κίτρινα Γιλέκα διαδήλωσαν χθες, Σάββατο, κατά χιλιάδες στις γαλλικές πόλεις, παρά την απαγόρευση συγκεντρώσεων. Παρακάτω δημοσιεύουμε τη συνέντευξη με την Camille, ομιλήτρια της Συνέλευσης των Πολιτών στο Κομερσύ, που πήρε ο Didier Fradin για το commonspolis.org, εξετάζοντας τη σχέση μεταξύ Κίτρινων Γιλέκων, δημοτικών εκλογών και κομμουναλισμού.

Αφού βυθίστηκα στις συζητήσεις και τα εργαστήρια της Κομμούνας των Κομμούνων, σκέφτηκα ότι θα ήταν καλό να γυρίσουμε πίσω στην ιστορία και στις πρόσφατες δραστηριότητες των Κίτρινων Γιλέκων του Κομερσύ, που έγραψαν το The Commercy Call to Action το 2018. Το πρόσωπο που αναφέρεται ως Camille [1] σε αυτή τη συνέντευξη ανέλαβε τον ρόλο του εκπροσώπου-ομιλητή για την περίσταση, στην τηλεόραση και στις συναντήσεις, ενώ παράλληλα έδειξε γνήσια σεμνότητα: Έχω ένα σύμπλεγμα και δεν μου αρέσει να διαβάζω, έτσι είμαι απόλυτα εξαρτημένη από τους φίλους μου που το κάνουν. Μου φέρνουν την ιστορική κουλτούρα που μου λείπει.

Με αυτό, η Συνέλευση των Συνελεύσεων του Κομερσύ μάς δείχνει ποια είναι η αληθινή δημοκρατία, όταν δεν καθοδηγείται από μια ελίτ, μια επίδειξη του πώς η λαϊκή, αυτοκαθορισμένη εκπαίδευση μεταξύ των ανθρώπων είναι ικανή να επιφέρει τον κοινωνικό μετασχηματισμό στο επίπεδο των αναγκών και παραπέρα.

Στην έκκλησή τους για δράση, τα Κίτρινα Γιλέκα του Κομερσύ επιμένουν στην ανάγκη για έναν αυτόνομο χώρο, ανεξάρτητο από την καλή θέληση του δημάρχου, αφιερωμένo στις συνεδριάσεις των πολιτών. Στο Κομερσύ, όπως σε πολλούς κυκλικούς κόμβους, χτίζουν καλύβες. Σε άλλα μέρη, όπως στο Σαιν-Ναζαίρ, τα αποκαλούν Σπίτια του Λαού. Αυτοί οι χώροι είναι ένα από τα αιτήματα των λαϊκών αυτών κινημάτων, που αναδημιουργούν τις αστικές ερήμους όπως το Asilio στη Νάπολη.

DIDIER FRADIN: Ποιοι είναι οι παράγοντες που έφεραν το κίνημα από τις καλύβες στις δημοτικές εκλογές; Έχετε προτείνει ήδη κάποιο πρόγραμμα;

CAMILLE: Στην αρχή, πραγματοποιούσαμε καθημερινές συνελεύσεις στις καλύβες (60 συναντήσεις σε 2 μήνες) και παρατηρήσαμε, όπως και με το κίνημα σε εθνικό επίπεδο, μια σοβαρή απώλεια δυναμικής· έτσι είχαμε την ιδέα να επισημοποιήσουμε τη Συνέλευση των Συνελεύσεων. Ο κύριος στόχος ήταν να οριζοντιοποιηθεί το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων για να αποφευχθεί η εμφάνιση των στρατηγών του facebook και άλλου είδους αφεντικών ή ηγετών. Κάποιοι είδαν τον ελευθεριακό δημοτισμό ως προσανατολισμό, μια επέκταση του αγώνα σε τοπικό επίπεδο, ενώ άλλοι αντιτάσσονταν θεμελιωδώς σε αυτό, κάτι που έπρεπε να σεβαστούμε.

Συνεπώς, ξεκινήσαμε τη Συνέλευση των Πολιτών του Κομερσύ διευρύνοντας τον κύκλο, εμπλέκοντας άτομα που εργάζονται για μια αυτοδιοικούμενη ένωση (la Convive [2]) καθώς και άλλους πολίτες. Οργανώσαμε μια συνάντηση με την Annick Stevens, από το L’Université Populaire de Marseille, ειδικό στον Αριστοτέλη, στον Καστοριάδη και τον ελευθεριακό δημοτισμό, η οποία ήρθε να καθοδηγήσει και να συντονίσει την 1η συνάντηση πολιτών στο Κομερσύ τον Μάιο. Στη συνέχεια, τον Ιούνιο, ξεκίνησε η 1η πραγματική Συνέλευση των Πολιτών, θέτοντας σε κίνηση την απαιτούμενη δημοκρατική διαδικασία.

Τον Σεπτέμβριο αναρωτηθήκαμε θα στείλουμε υποψήφιους στις δημοτικές εκλογές; Έπειτα από ένα καλοκαίρι συναντήσεων για διάφορα θέματα (ενεργειακή αυτονομία, επεξεργασία αποβλήτων, πώς να φτιάχνουμε τοπικές λαϊκές συνελεύσεις) και μετά από ψηφοφορία, η ιδέα εγκρίθηκε με έναν τρόπο που να δίνει πλήρη εξουσία λήψης αποφάσεων στους κατοίκους. Αυτό μας διαχωρίζει από τις (μετά βίας) συμμετοχικές λίστες υποψηφίων που λειτουργούν εν τέλει με συμβατικό τρόπο. Ζητούμε την άμεση δημοκρατία, στον βαθμό που δεν έχουμε ούτε ένα προκαθορισμένο πρόγραμμα -μόνο προτάσεις που θα συζητηθούν στη συνέλευση μετά τις εκλογές, και δεν θα επιβληθούν ποτέ.

Συνεπώς, αρχίσαμε να συζητάμε για τη μέθοδο, ενώ αρνούμασταν να υποβάλουμε συγκεκριμένες προτάσεις. Θέλουμε πραγματικά να εφαρμόσουμε την άμεση δημοκρατία. Από τον Σεπτέμβριο έως τον Νοέμβριο, σημειώσαμε πρόοδο σε αυτό, και τώρα μπορούμε να επικεντρωθούμε στο πλαίσιο του προγράμματός μας. Η μόνη εγγύηση είναι ότι θα διαβουλευτούμε με τους ανθρώπους πάνω σε όλες τις προτάσεις, δεν θα τις εφαρμόσουμε απλώς κατευθείαν.

Παρακάτω είναι τα θέματα που προτείνονται για εξέταση, όλα προσανατολισμένα στην αυτονομία της Κομμούνας:

  • ενεργειακή αυτονομία (εξοικονόμηση: επιστροφή αγοραστικής δύναμης στους κατοίκους)
  • στέγαση (οικολογική ανακαίνιση και μόνωση για την κοινωνική στέγαση)
  • κοινωνική συνοχή
  • βελτίωση της ποιότητας ζωής
  • οικονομική εξέλιξη (συνεταιρισμοί, τοπικά νομίσματα, χρηματοδότηση από πολίτες)

Θεωρούμε αυτές τις προτάσεις ως μέρος της κοινωνικής μας οικολογίας και ως τέτοιες δεν αντανακλούν την πλειοψηφική αίσθηση της Κομμούνας. Ο μεγαλύτερος φόβος μας, όσον αφορά την άμεση δημοκρατία, είναι ότι θα καταλήξουμε σε έναν πληθυσμό που θα προτιμούσε να ανοίξει ένα εμπορικό κέντρο παρά να παρέχει στον εαυτό του τα μέσα για να εξασφαλίσει μια φιλική προς το περιβάλλον μετάβαση.

Έχουμε επιλέξει να πιστεύουμε στη συλλογική διάνοια, αλλά θα προσπαθήσουμε να προσφέρουμε αρκετή μόρφωση από-τα-κάτω στη συνέλευση των πολιτών ώστε να επιτρέψουμε σε αυτές τις ιδέες να εξελιχθούν. Η συζήτηση δεν αρκεί. Πρέπει να δημιουργήσουμε χώρους όπου οι άνθρωποι να μπορούν να συνυπάρχουν, ένα σπίτι του λαού, αυτοδιοικούμενους χώρους όπου μπορούν να συναντηθούν οι άνθρωποι, μιμούμενοι τις καλύβες απ’ όπου ξεκίνησε η ιστορία των Κίτρινων Γιλέκων.

Συναντηθήκαμε για να συζητήσουμε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε. Από αυτές τις ανταλλαγές απόψεων μάθαμε πολλά και κάναμε πραγματική πρόοδο. Αυτό είναι το είδος της εμπειρίας που θα θέλαμε να αναπαράγουμε στο επίπεδο της κομμούνας, να μοιραστούμε αυτή την αύξηση της γνώσης μέσω αυτών των χώρων.

D.F.: Ποια είναι η στάση σας σχετικά με τις θεμελιώδεις αρχές των δημοτιστικών πόλεων, δηλαδή τον δημοκρατικό ριζοσπαστισμό, τη μέριμνα, τις συμμετοχικές μεθόδους και τον οικοφεμινισμό;

C: Συμφωνούμε, φυσικά, με τον δημοκρατικό ριζοσπαστισμό, τη μέριμνα και τη συμμετοχή… Έχουμε πολλή δουλειά να κάνουμε στο φεμινιστικό επίπεδο -η πατριαρχική σκέψη εξακολουθεί να είναι βαθιά ριζωμένη. Η ισοτιμία δεν αρκεί. Δεν επιβάλλουμε να ακούμε τις διαφορετικές απόψεις -δεν είναι δεδομένο- αλλά είναι μια ευχή. Πάνω απ’ όλα, λαμβάνεται μέριμνα για την αποφυγή των κυρίαρχων θέσεων, της τα-ξέρω-όλα συμπεριφοράς, ανεξάρτητα από το φύλο του ατόμου. Είμαι εκπαιδευτικός και μερικές φορές συγκλονίζομαι από τη συζήτηση γύρω από το ζήτημα των γυναικών. Στο σπίτι, η μητέρα μου έκανε πολλές δουλειές, ενώ ο φίλος της δεν έκανε τίποτα· εμείς τα παιδιά μοιραζόμασταν όλες τις οικιακές δουλειές. Η σκέψη για τη συμπεριληπτική συγγραφή είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της λαϊκής εκπαίδευσης, ακόμη κι αν μπορεί να φαίνεται δύσκολη κάποιες φορές. Τα στερεότυπα είναι, συχνά, τόσο ριζωμένα που δεν θέτουμε πια στους εαυτούς μας τις σωστές ερωτήσεις.

D.F.: Πώς σκοπεύετε να επιτύχετε αυτό που το ισπανικό δημοτιστικό κίνημα αποκαλεί confluencia -μια κατάσταση στην οποία διαφορετικά κινήματα ενώνονται και συνεργάζονται;

C.: Βάσει αυτών που μάθαμε από την Τσιάπας και τη Ροζάβα, επαναφέραμε την ιδέα της εξάρτησης [3]. Πολλές ομάδες Κίτρινων Γιλέκων, οι οποίες γνωρίζουν καλά ότι ο ενθουσιασμός μειώνεται, μας προσέφεραν την υποστήριξή τους, και αυτό απλά δείχνει ότι η ιδέα της δουλειάς στη Συνέλευση τους βοήθησε να αναζωογονήσουν τη δυναμική τους όταν πήγαν πίσω στα μέρη τους.

Έτσι, η ίδια η ιδέα μιας Συνέλευσης των Συνελεύσεων μπορεί να βοηθήσει να δομήσουμε ένα ανταγωνιστικό κίνημα. Με τις συνελεύσεις του Σαιν-Ναζαίρ και του Μονπελιέ δεν υπάρχει πραγματική συμμαχία ή ομοσπονδία. Αντ’ αυτού, υπάρχει η επιθυμία για μια πλατφόρμα, έναν τόπο συγκέντρωσης και ανταλλαγής. Αν η λίστα των υποψηφίων μας δεν κερδίσει τις εκλογές, η συνέλευση θα συνεχίσει να υπάρχει και τα εργαλεία με τα οποία έχουμε πειραματιστεί μπορούν να χρησιμοποιηθούν από άλλους. Αυτή είναι η ουσία της Κομμούνας των Κομμούνων.

Η ιδέα της συγκέντρωσης πόρων, μεθόδων και πειραματισμών μάς επιτρέπει να αποκτήσουμε δύναμη, χτισμένη από-τα-κάτω, ώστε να μπορέσουμε να απελευθερωθούμε από τις αποφάσεις που έρχονται από-τα-πάνω, μέσω του εθνικού κράτους. Έτσι, μας δίνεται μια εναλλακτική με αξίες πιο ανθρώπινες, οικολογικές και βιώσιμες.

Η Κομμούνα των Κομμούνων μάς επιτρέπει να προχωρήσουμε πέρα ​​από το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων, το οποίο θα συνεχιστεί ως έχει στο επίπεδο της Συνέλευσης των Συνελεύσεων. Δεν ασχολείται μόνο με τις εκλογές, αλλά με όλες τις συνεργατικές πρωτοβουλίες, τους αυτοκυβερνώμενους χώρους και όλα όσα συμβάλλουν σε μια πολιτική εναλλακτική που δίνει  τη δύναμη πίσω στις μάζες. Πρόκειται για μια συνάντηση που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια συνομοσπονδία ελεύθερων κομμούνων, όπως φανταζόταν ο Bookchin.

Είμαστε ευχαριστημένοι με αυτή τη συνάντηση, αλλά για τις επόμενες θα θέλαμε να μοιραστεί η διοργάνωση σε περισσότερους ανθρώπους. Πολλές συλλογικότητες, όπως οι St Dizier και Langres, ήρθαν για να μάθουν πώς να κερδίσουν τις εκλογές, ενώ βρισκόμαστε σε μια πορεία συλλογικής δράσης κινούμενης προς μια κλίμακα άμεσης δημοκρατίας, χωρίς καμία σταθερή ιδέα για το πώς να το κάνουμε ή με τι θα μοιάζει.

Υπάρχει μια τάση μεταξύ ορισμένων ομάδων να είναι κλειστές, ενώ εμείς προτιμούμε τη συμπερίληψη. Οι πολύ στρατευμένοι ακτιβιστές συχνά καθιερώνουν τόσες πολλές κατευθυντήριες αρχές και διαχωριστικές γραμμές που καταλήγουν να υπονομεύουν την ιδέα της συνένωσης. Η εστίαση στην ιδεολογία και στη θεωρία είναι πολύ υψηλή -δεν είμαστε όλοι στο ίδιο επίπεδο. Πρέπει να έχουμε ανεκτικότητα και, πάνω απ’ όλα, να δώσουμε στους εαυτούς μας χρόνο ώστε να αφήσουμε αυτή την κοινή κουλτούρα να αναδυθεί.

Προς το παρόν, εργαζόμαστε πάνω στην ιδέα μιας πλατφόρμας, μιας αγοράς [agora στο πρωτότυπο], που θα απαιτούσε από μας να ακούσουμε ο ένας τον άλλον και να μην ενσωματωνόμαστε σε μια μόνο σκέψη. Είναι μια κλήση προς τους εκλογείς, τους εκλέκτορες, τους κομμουναλιστές που λέει: Ελάτε! Ας εξετάσουμε τον κοινό μας τόπο. Αν δεν συμφωνήσουμε, δεν έχει σημασία. Ας δούμε τι μπορούμε να πετύχουμε με αυτό ως αφετηρία μας. Ας πολεμήσουμε -αλλά ας ενωθούμε για να το κάνουμε, και όχι να αγωνίζεται ο καθένας από τη δική του γωνιά.

D.F.: Με όρους προγράμματος, ποιες αρχές σας έχουν αποκρυσταλλωθεί στη μετάβαση από το κοινωνικό κίνημα στην πολιτική σφαίρα;

C.: Η ιδέα που παραμένει ισχυρή είναι η άρνηση στο να μεταβιβάζουμε την εξουσία που ανήκει στον καθένα μας. Η αντιπροσώπευση δεν είναι πλέον η απάντηση στις ανάγκες των ανθρώπων. Έτσι, το να πάρουμε τον έλεγχο του δημαρχείου σημαίνει κάτι σαν να πάρουμε πίσω τα μέσα δράσης. Η συνέλευση των πολιτών αποφασίζει πώς να οργανώσει αυτά τα μέσα δράσης, η εκτελεστική ομάδα απλώς εκτελεί τις αποφάσεις, και υπάρχουν περιπτώσεις όπου είναι απαραίτητο να χρησιμοποιηθούν οι δημοτικές υπηρεσίες ή ο εξοπλισμός για την εκτέλεση των αποφάσεων (είναι βασικά οι υπηρεσίες που εκτελούν τις αποφάσεις, στον βαθμό που κάνουν πράγματι τη δουλειά τους). Ο δήμαρχος και το δημοτικό συμβούλιο έχουν τον ρόλο των επίσημων επικυρωτών μέσω της διαβούλευσης και είναι, επίσης, δίαυλοι διαβίβασης των αιτημάτων από τη Συνέλευση στις δημοτικές υπηρεσίες. Οι αποφάσεις αυτές μπορούν, επίσης, να εφαρμόζονται άμεσα από τους κατοίκους ή τους πολίτες χωρίς τη βοήθεια δημοτικών υπηρεσιών.

Η ταπεινότητά μας έγκειται στο γεγονός πως δεν μπορούμε να εγγυηθούμε με απόλυτη βεβαιότητα ότι θα είμαστε σε θέση να πραγματοποιήσουμε τις υποσχέσεις που κάνουμε. Το σημαντικό είναι ότι μπορούμε να ενεργοποιούμε τα κινήματα των κατοίκων -χωρίς τους κατοίκους θα βρισκόμασταν στην ίδια κατάσταση που πολεμάμε: να αποφασίζουμε εξ ονόματός τους.

Εάν υπάρχει κάτι που θα πρέπει να θεσπιστεί, καθώς μεταβαίνουμε στην πολιτική σφαίρα, είναι ο Χάρτης (Σύνταγμα), που αποτελεί τη νομική σύνδεση μεταξύ των εκλεγμένων και των υπόλοιπων πολιτών. Η πρώτη αρχή που θα πρέπει να τηρηθεί είναι η επιθυμία για αλλαγή. Ο χάρτης είναι μια ηθική δέσμευση της εκλεγμένης ομάδας προς τους πολίτες. Αυτό που μας λείπει ακόμα είναι οι μέθοδοι. Ονειρευόμαστε ένα εργαστήριο με τον Tristan Réchid [4] που θα μας βοηθούσε να βελτιώσουμε τα εργαλεία μας.

D.F.: Δημοτισμός, κομμουναλισμός -σε τι αναφέρεστε;

C.: Είμαστε λίγο έκπληκτοι από αυτή τη διάκριση -ίσως δεν πρέπει να κολλήσουμε σε αυτό το σημείο. Η κατευθυντήρια αρχή μας είναι να λαμβάνουμε αποφάσεις μαζί με τους ανθρώπους, ακόμη κι όταν υπάρχουν μεγάλες εντάσεις. Δεν θέλουμε πλέον αυτό το σύστημα. Θέλουμε έναν καλύτερο τρόπο για να ζήσουμε με το περιβάλλον μας.

Στην πρώτη σύνοδο της Κομμούνας των Κομμούνων τον Νοέμβρη, η οποία τελικά αναβλήθηκε, δεν είχαμε τη σωστή μέθοδο. Διοργανώσαμε τη συνάντηση χωρίς να ανησυχούμε για το τι συνέβαινε μέχρι τότε. Επίσης, νομίζαμε ότι δεν είχε ο καιρός. Σήμερα, με την κινητοποίηση των συνδικάτων και τις εκλογές, η κατάσταση είναι περίπλοκη, αλλά αρκετοί πιστεύουν ότι αν αφήσουμε αυτή τη στιγμή να περάσει, θα είναι πολύ αργά. Σίγουρα θα προτιμούσαμε να οργανώθουμε πιο συλλογικά, με ένα ακόμη πιο ευρύ πάνελ οργανώσεων και συλλογικοτήτων, ελεύθερων κομμούνων, οι οποίες θα είχαν ήδη εργαστεί σε αυτού του είδους πρότζεκτ και οι οποίες, με βάση αυτά που συζητούμε αυτό το Σαββατοκύριακο αλλά και όσα μάθαμε από άλλους, θα έθεταν πραγματικά αυτή τη συνομοσπονδία ελεύθερων κομμούνων, που είναι ο κύριος στόχος της πρωτοβουλίας μας.

Σημειώσεις 

[1] Για να προστατέψουμε την ταυτότητα των ατόμων και να μειώσουμε το φαινόμενο της προσωπολατρείας στην πολιτική, χρησιμοποιήσαμε το όνομα Camille, που είναι ένα γαλλικό θηλυκό και αρσενικό όνομα. Η πρακτική αυτή προέρχεται από τα κινήματα της ZAD.

[2] Η Convive είναι μια τοπική ένωση λαϊκής εκπαίδευσης. Συμμετείχε στις συναντήσεις που οδήγησαν στη συνέλευση των πολιτών με τα Κίτρινα Γιλέκα και άλλους πολίτες χωρίς κάποια ειδική ετικέτα.

[3] Η εξάρτηση που αναφέρουμε εδώ εμπνέεται από την ιδέα της συνομοσπονδίας (μία ομάδα οντοτήτων που σχηματίζουν συμμαχίες κρατώντας, παράλληλα, την κυριαρχία τους), κάτι που φέρνει κοντά ελεύθερες κομμούνες παρά ανεξάρτητα κράτη. Σε μία συνομοσπονδία, η κυριαρχία ανήκει αποκλειστικά στις οντότητες που φτιάχνουν ένα σύνολο. Σε μία ομοσπονδία, αντίθετα, η εθνική εξουσία μοιράζεται από το ομόσπονδο κράτος στα ομόσπονδα μέλη· η κυριαρχία σε αυτή την περίπτωση κρατείται από την ομόσπονδη κυβέρνηση.

[4] Ο Tristan Réchid είναι κάτοικος της Saillans και μέλος των συμβουλίου σε αυτό το μικρό γαλλικό χωριό του νομού Ντρομ. Έγινε ο πρώτος που κέρδισε τον δήμο φτιάχνοντας ένα πρόγραμμα μαζί με τους κατοίκους. Από τότε έχει ταξιδέψει σε όλη τη Γαλλία για να στηρίξει και να προσφέρει εκπαίδευση συμμετοχικών μεθόδων που εμπνέονται από τη σοσιοκρατία.


Μετάφραση: Αλέξανδρος Σχισμένος

Πηγή: Αυτολεξεί.

Διάβασε το »